Heeft u onze brochure al ontvangen?
Een hernia kan op verschillende plekken in het lichaam ontstaan, zoals in de nek, de rug of de liesstreek. De meeste mensen krijgen te maken met een hernia in de onderrug. Bij deze aandoening raken de zenuwen geïrriteerd door een uitstekende bult van een tussenwervel. Dit veroorzaakt pijn in de onderrug, benen of billen. Zitten en wandelen zijn in veel gevallen erg pijnlijk, terwijl bewegen juist helpt om de hernia te genezen. Wij vertellen u wat een hernia precies is, wat u kunt doen bij een hernia en waarom u vooral niet in bed moet blijven liggen.
Een hernia is een bult van lichaamsweefsel of een orgaan dat zich door verschillende oorzaken kan verplaatsen en van vorm veranderen. Dit kan voor felle of uitstralende pijn zorgen. Bij een rughernia zit de bult op een tussenwervel in de wervelkolom, die bestaat uit 7 nekwervels, 12 borstwervels, 5 lendenwervels en het heiligbeen. Flexibele tussenwervels houden de wervels op afstand en zorgen ervoor dat we de wervelkolom kunnen bewegen. Een tussenwervel heeft een geleiachtige kern met daaromheen een taai omhulsel. Als deze te zwaar is belast of verzwakt, drukt de kern zich naar buiten en ontstaat een uitstulping: een hernia rug. Officieel heet deze aandoening Hernia Nuclei Pulposi (HNP). Een hernia in de onderrug komt het meest voor, maar kan ook hoger in de rug of in de nek zitten.
Vooral 20- tot 50-jarigen krijgen te maken met een hernia. Erfelijkheid van zwakke rugwervels, overgewicht, roken en overbelasting spelen een rol. U kunt geboren zijn met zwakke rugwervels of deze te veel belasten door verkeerd tillen of overgewicht. Een arts kan met een röntgenfoto zien of uw tussenwervel een uitstulping heeft. Met een MRI-scan kan hij beoordelen of een zenuw bekneld zit.
De pijn door beknelde of geïrriteerde zenuwen kan de ene dag mild zijn en de andere dag sterk en stekend. Een hernia kan een grote invloed hebben op uw dagelijks leven. Bij een hernia in de onderrug voelt u de pijn vooral laag in de rug, maar hij straalt vaak ook uit naar de benen, billen of liezen. Staan en liggen zijn doorgaans minder pijnlijk dan zitten. Bij een nekhernia ervaart u dezelfde klachten in uw armen, schouders en handen.
Naast pijn kunnen zenuwen en spieren uitvallen of tijdelijk verlamd raken. Uw been of arm kan branderig aanvoelen en minder sterk zijn. Een verminderd gevoel of verlies van spierkracht kan het moeilijk maken om gebruik te maken van het toilet, te wandelen of de trap op te gaan.
De meest bekende (beginnende) herniasymptomen zijn:
Soms verdwijnt de hernia pijn ineens. Dat klinkt als goed nieuws, maar het is niet altijd een teken van herstel. In sommige gevallen wijst het erop dat de uitstulping van de tussenwervel is teruggetrokken, wat inderdaad herstel kan betekenen. Maar plotseling wegvallende pijn kan ook duiden op zenuwschade: als de zenuw ernstig beschadigd raakt, neemt het pijngevoel af. Bij twijfel is het verstandig contact op te nemen met uw huisarts, zeker als er ook sprake is van krachtverlies of verminderd gevoel in been of voet.
Of u met een hernia kunt werken, hangt sterk af van de ernst van de klachten en de aard van uw werk. In veel gevallen is werken met een hernia mogelijk en zelfs aan te raden: actief blijven versnelt het herstel. Zeker bij kantoorwerk of licht fysiek werk is volledige rust zelden nodig. Zwaar tillen, langdurig zitten of staan in een vaste houding zijn wel af te raden. Overleg met uw huisarts of bedrijfsarts over een aangepast werkschema. Geleidelijk opbouwen is beter dan wachten tot u volledig pijnvrij bent.
De meeste hernia’s genezen vanzelf. Na 3 tot 4 maanden zijn de klachten normaal gezien verdwenen. Bewegen helpt daarbij: hernia en wandelen gaan goed samen, net als zwemmen. Bij beide belast u de rug niet te veel. Bedrust vertraagt de genezing juist: spieren worden stijf en u verliest kracht. Heeft u veel pijn, overleg dan met uw arts over pijnstillers. Wissel regelmatig af tussen liggen, zitten, staan en lopen. Zwaar tillen en ondoordacht bukken moet u vermijden.
Na enkele weken kunt u de dagelijkse activiteiten weer langzaam oppakken. Uw arts helpt u met een opbouwschema. Wacht niet tot u volledig pijnvrij bent, anders bestaat het risico op een vicieuze cirkel waarbij elke beginnende pijn u tegenhoudt om te bewegen.
Als klachten verergeren, kan fysiotherapie in combinatie met een gezondere leefstijl helpen. Een goede conditie van de spieren rondom de wervelkolom en de buikspieren vormt samen het ‘spierkorset’ dat de wervelkolom ondersteunt. Let op: bij een acute hernia heeft fysiotherapie geen bewezen nut. Een niet goed behandelde acute hernia kan een chronische aandoening worden.
Als de herniaklachten na zo’n 6 weken nog niet afnemen, kan een operatie nodig zijn om de bult op de tussenwervel te verwijderen. Slechts 1 op de 10 hernia’s moet worden geopereerd. De operatie vindt vrijwel altijd plaats onder narcose. Er wordt een kleine snee van 5 centimeter in uw onderrug gemaakt zodat de uitstulping van de tussenwervel kan worden verwijderd.
Na de herniaoperatie moet u herstellen. Daarvoor is vaak een behandeling door de fysiotherapeut nodig. Ook hierbij geldt: actief bewegen kan helpen een volgende hernia te voorkomen. Het kan zijn dat u pijn heeft na de herniaoperatie, bijvoorbeeld aan de wond, een spier, gewricht of zenuw. Pijn aan de spieren, gewrichten of zenuwen kan ontstaan door irritatie, omdat ze tijdens de operatie in een andere positie hebben gelegen. Na de operatie moet u weer afwisselend liggen, lopen en staan. Zorg dat de zenuwen ook voldoende rust krijgen door 1 tot 1,5 uur rust in bed af te wisselen met 20 minuten zitten of staan.
Meer over gezondheid
